بازار میوه و سبزی همواره یکی از مهمترین و حساسترین بخشهای سبد مصرفی خانوار بوده است؛ بازاری که نوسان در آن، بهطور مستقیم بر معیشت مردم اثر میگذارد. نرخنامههای هفتگی میدان مرکزی میوه و ترهبار تهران بهعنوان مرجع اصلی قیمتگذاری عمدهفروشی، تصویری روشن از وضعیت عرضه، تقاضا و روند قیمتی محصولات کشاورزی ارائه میدهند. بررسی نرخنامه جدید که برای هفته منتهی به نیمه دیماه منتشر شده، نشان میدهد روند افزایشی قیمتها نهتنها متوقف نشده، بلکه در برخی اقلام شتاب بیشتری گرفته است.
در هفته گذشته، برخی فعالان بازار امیدوار بودند اصلاحهای مقطعی قیمت به ثبات نسبی منجر شود، اما مقایسه نرخنامه جدید با نرخنامه هفته قبل نشان میدهد این امیدواری چندان محقق نشده است. افزایش قیمت اقلامی که مصرف روزانه دارند، مانند سیبزمینی، پیاز و گوجهفرنگی، فشار مضاعفی بر هزینههای خانوار وارد کرده و باعث شده بازار خردهفروشی نیز با رشد قیمتها همراه شود. در این گزارش، بهصورت تفصیلی تغییرات قیمتی میوهها و سبزیجات بررسی شده و مهمترین عوامل مؤثر بر این گرانیها تحلیل میشود.
بررسی نرخنامه جدید میدان مرکزی میوه و ترهبار تهران نشان میدهد بازار در مجموع روندی صعودی را طی میکند. در مقایسه با هفته گذشته، کف و سقف قیمت بسیاری از اقلام افزایش یافته و دامنه نوسان قیمتی گستردهتر شده است. این روند افزایشی هم در بخش میوههای داخلی و هم در بخش میوههای وارداتی و صیفیجات مشاهده میشود و بیانگر آن است که بازار همچنان تحت تأثیر عوامل بیرونی و درونی قرار دارد.
سیبزمینی بهعنوان یکی از اصلیترین اقلام مصرفی خانوار، در هفته جاری با افزایش قیمت همراه شده است. بر اساس نرخنامه جدید میدان مرکزی میوه و ترهبار تهران، سیبزمینی زرد با قیمت ۲۲ تا ۳۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم معامله میشود. این نرخ در مقایسه با هفته گذشته رشد محسوسی را نشان میدهد و به گفته فعالان بازار، کاهش عرضه در کنار افزایش هزینههای حملونقل از مهمترین عوامل اثرگذار بر این رشد قیمت بوده است. با توجه به سهم بالای سیبزمینی در سبد مصرف روزانه خانوار، تداوم این روند میتواند هزینههای خوراکی خانوادهها را بهطور مستقیم افزایش دهد.
پیاز نیز در هفته جاری با رشد قیمت همراه شده است. پیاز زرد با قیمت ۱۵ تا ۲۰ هزار تومان و پیاز قرمز در برخی کیفیتها با نرخهای بالاتر عرضه میشود. مقایسه با نرخنامه هفته قبل نشان میدهد قیمت پیاز بین ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش یافته و همین موضوع باعث شده قیمت آن در خردهفروشیها نیز بالاتر برود.
گوجهفرنگی یکی دیگر از اقلام پرمصرفی است که افزایش قیمت آن به وضوح در بازار احساس میشود. گوجهفرنگی بوتهرس با قیمت ۲۰ تا ۳۰ هزار تومان و گوجهفرنگی گلخانهای تا حدود ۴۰ هزار تومان در میدان مرکزی معامله میشود. کاهش تولید فصلی و افزایش هزینههای نگهداری از مهمترین عوامل رشد قیمت گوجهفرنگی عنوان میشود.
در بخش خیار نیز روند افزایشی قیمتها ادامه دارد. خیار رسمی در بازه ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان و خیار گلخانهای در محدوده ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است. این افزایش نسبت به هفته قبل محسوس بوده و باعث شده خیار به یکی از اقلام گرانتر در سبد روزانه خانوار تبدیل شود.
لیموترش که همواره جزو اقلام نوسانی بازار بوده، در این هفته نیز افزایش قیمت داشته است. لیموترش میناب در بازه ۲۰۰ تا ۲۳۰ هزار تومان عرضه میشود. کاهش عرضه و افزایش هزینههای تولید از مهمترین دلایل این افزایش قیمت عنوان میشود.
پرتقال بهعنوان یکی از میوههای پرمصرف فصل، در این هفته گرانتر شده است. پرتقال تامسون با قیمت ۴۰ تا ۶۰ هزار تومان و پرتقال ناول با نرخ ۵۰ تا ۷۰ هزار تومان عرضه میشود. قیمت پرتقال نسبت به هفته قبل بین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش یافته و این موضوع در بازار خردهفروشی نیز کاملاً مشهود است.
سیب نیز از موج گرانیها بینصیب نمانده است. سیب زرد با قیمت ۵۰ تا ۸۰ هزار تومان و سیب قرمز با نرخ ۶۰ تا ۹۰ هزار تومان در میدان مرکزی عرضه میشود. افزایش هزینههای نگهداری در سردخانهها و کاهش عرضه از عوامل اصلی رشد قیمت سیب عنوان میشود.
بررسی نرخنامهها نشان میدهد موز بیشترین سهم گرانی را در بازار این هفته داشته است. موز اکوادور با قیمت ۹۰ تا ۱۳۰ هزار تومان و موز پاکستانی با نرخ ۶۰ تا ۹۰ هزار تومان نسبت به هفته قبل افزایش قابل توجهی داشتهاند. موز اکوادور بالاترین افزایش قیمت را در میان اقلام نرخنامه ثبت کرده است.
علاوه بر موز، آناناس نیز گرانتر شده و قیمت آن به حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. افزایش هزینههای واردات و نوسانات ارزی از دلایل اصلی این افزایش قیمت عنوان میشود.
کارشناسان بازار چند عامل اصلی را در گرانیهای اخیر مؤثر میدانند؛ از جمله کاهش عرضه برخی محصولات به دلیل شرایط آبوهوایی، افزایش هزینههای حملونقل، بالا رفتن هزینه نگهداری در سردخانهها، رشد هزینههای تولید و نوسانات ارزی که بهویژه بر قیمت میوههای وارداتی اثر گذاشته است.
با فرا رسیدن فصل برداشت کاهو و صیفیجات در شهرستان دزفول، بار دیگر کشاورزان این منطقه با واقعیتی تلخ و تکراری روبهرو شدهاند؛ واقعیتی که هر ساله به دلیل نبود برنامهریزی، ضعف مدیریت و فقدان سیاستگذاری مؤثر از سوی نهادهای متولی، خسارتهای سنگینی را به تولیدکنندگان تحمیل میکند. امسال نیز همانند سالهای گذشته، مازاد تولید، نبود بازار فروش مناسب و سقوط شدید قیمتها باعث شده بخش قابل توجهی از محصولات مرغوب و باکیفیت کشاورزان دزفولی، از جمله کاهو و کلم، به جای رسیدن به سفره مردم، به خوراک دام تبدیل شود یا زیر چرخ تراکتورها از بین برود.
یکی از کشاورزان دزفولی که امسال در کشت کاهو متحمل زیان سنگینی شده است، در گفتوگو با خبرنگار مهر با انتقاد از عملکرد مسئولان حوزه کشاورزی اظهار کرد: به دلیل نبود مدیریت اصولی و برنامهریزی تخصصی در مجموعه جهاد کشاورزی، محصولات ما با وجود کیفیت بالا در زمین باقی ماند و کشاورزان زحمتکش و مظلوم منطقه، متحمل خسارتهای سنگینی شدند. وی افزود: کاهو یکی از محصولات پرهزینه در بخش کشاورزی است، اما امسال بخش عمدهای از این محصول یا خوراک دام شد یا با همان کیفیت مطلوب شخم زده شد. هزینه کاشت هر هکتار کاهو بیش از ۳۰۰ میلیون تومان است و این در حالی است که با وجود تورم بالا و فشارهای اقتصادی، کشاورزان نهتنها سودی به دست نیاوردند، بلکه حاصل ماهها تلاش و زحمت آنان تنها بدهی و ضرر بوده است.
افزایش قیمتها در میدان مرکزی بهطور مستقیم به بازار خردهفروشی منتقل میشود و مصرفکنندگان نهایی با قیمتهایی بهمراتب بالاتر مواجه هستند. این موضوع باعث کاهش قدرت خرید خانوارها و تغییر الگوی مصرف شده است.
مقایسه نرخنامه جدید با نرخنامه هفته گذشته نشان میدهد بازار میوه و سبزی تهران در مسیر افزایشی قرار دارد و اقلام پرمصرفی مانند سیبزمینی، پیاز، گوجه، خیار، پرتقال و سیب بیشترین تأثیر را بر هزینه سبد خانوار گذاشتهاند. در صورت تداوم شرایط فعلی، احتمال ادامه این روند افزایشی در هفتههای آینده نیز وجود دارد.
